Ristu rúnum á skjáinn með lyklaborðinu
Ristu rúnum á skjáinn með lyklaborðinu
Stafrún er glænýtt letur fyrir íslensku rúnirnar sem virka á latnesku lyklaborði. Staf-rún er nútímaleg útgáfa af rúnunum sem er hönnuð fyrir stafræna heiminn og einnig er það nothæft fyrir íslenskt nútímamál. „Hinar nýju íslensku rúnir" er nútímaleg útgáfa af Íslenskum Rúnum sem komu fram í bókinni Íslenskar rúnir, 1000 ára saga. Íslensku rúnirnar voru notaðar hér á landi frá 12. til 19. öld, en margt þyrfti að uppfæra svo þær yrðu nothæfar. Þess vegna ákvað ég að nýta hinar nýju íslensku rúnir sem grunn Stafrúnar. Rúnir eru yfirleitt mjög kössóttar og stífar í útliti þar sem þær voru ristar á stein og við. Með þessu verkefni tók ég það á mig að breyta hörðu yfirbragðinu í mjúkt eins og skrifað væri með blýanti á blað og svo færa það yfir í stafrænt form.
f
u
þ
a
r
k
g
w
h
n
i
j
ẹ
p
R(z)
s
t
b
e
m
l
ŋ
o
d
f
u
þ
a
r
c/ch
g
w
h
n
i
j/io
eo
p
x
s
t
b
e
m
l
ŋ
oe
d
a/o
y
ea
io
k
g
g
st
f
u
þ
a/o
r
k
h
n
i/y
a
s
t
b
m
l
R(z)
a
b
c/z
d
þ
ð
e
f
g
h
i
k/q
l
m
n
o
p
r
s
t
u
v
y
æ
ø
a/á
b
c/z/x
d/ð
e/é
f
g
h
i/í/j
k
l
m
n
o/ó
p
q/kv
r
s
t
u/ú
y/ö
þ
æ
q/kv
d/q
j
z
z
ö
ö
a
á
b
c
d
ð
e
é
f
g
h
i
í
j
k
l
m
n
o
ó
p
q
r
s
t
u
ú
v
w
x
y
ý
z
þ
æ
öRúnir á Íslandi virðist hafa náð hátindi frægðar sinnar á 15. öld, eins og margir rúnasteinar og legsteinar í kirkjugörðum vita um, megnið af þeim eru frá 15. öld. Á Íslandi héldu rúnir áfram að þróast, fleiri stungnar rúnir voru notaðar og ný tákn mótuð til að standast samanburð við latneskt skrifletur. Bandrúnir, þ.e. tvær eða fleiri rúnir festast saman, voru notaðar sem styttingar í rúnaristum eða sem skammstafir á innsiglum og búmörkum. Rúnir voru notaðar til að stytta innan um latnesk skrifletur þar sem nöfn þeirra gátu staðið fyrir orð, svo sem rúnir fyrir M ber nafnið maður. Rúnir tapa vinsældum sínum eftir siðbreytinguna árið 1550, í átökum milli kaþólikka og lúthersmanna, og í trúar- og galdraofsóknum sem fylgdu í kjölfarið. Rúnir voru enn notaðar á Íslandi, en þær urðu fátíðari og litið var niður á þær. Menn veigluðu sér við því að nota rúnir af ótta við ofsóknir og smám saman hurfu þær af sjónarsviðinu. Síðustu rúnaristur á Íslandi eru frá miðri 19. öld, og síðustu dómsmál tengd rúnum eru frá fyrstu fjórðungi þeirra aldar. Allra síðasti rúnasteinninn var reistur í Reykjavík árið 1917.
Snertu steininn til að hreyfa hann
Síðasti rúnasteininn sem reistur var hér á landi var minningarsteinn fyrir Sigurð Vigfússon og Ólínu Maríu eiginkonu árið 1917, í Hólavallagarði. Sigurður var frumkvöðull í fornleifafræði hér á Íslandi og var kallaður Sigurður Forni. Hann lést árið 1892 aðeins 64 ára að aldri. Matthías Þórðarson, forminjavörður, nefnir nokkru eftir andlát Sigurðar, eða árið 1913, að heiðra þyrfti minningu hans með almennilegum fornum minningarsteini, bæði fyrir Sigurð og konu hans, Ólínu.
Steininn er myndskreyttur með víkingaaldarstíl og krossi. Notast var við sléttustu hlið steinsins og hoggið var í hann skreyti frá 11. öld og er krossinn sjálfur samkvæmt Matthíasi í „rammheiðnum víkingaaldarsvip“. Utan um skreytið er síðan rúnabekkur í boga, alveg upp með steininum og aftur niður. Í heimildum er þess getið að í boganum var nýst við bandrúnir, þar sem gera þurfti tvo eða þrjá stafi úr einum til þessa að nýta plássið á steininum.
Á vinstri hlið steinsins stendur „Reykjavikingar reistu stein þennan yfir Sigurd son Vigfúsar forstöðumann forngribasafnsins“
Og á hægri hlið steinssins stendur „og Ólínu eiginkonu hans“